Przyprawy świata

Historia, rodzaje i właściwości najpopularniejszych przypraw stosowanych w Polsce

Majeranek ogrodowy (łac. Origanum majorana) to ziele i roślina przyprawowa uprawiana w ogrodzie, skrzynkach balkonowych lub doniczkach. Jego kwiaty są bardzo malutkie, koloru białego i zebrane w główki umieszczone na szczytach pędów. Dzięki swojemu specyficznemu zapachowi, nadaje niezwykły i cudowny aromat mięsom, wędlinom, rybom, a także zupom. Bardzo często stosowany do baraniny, wieprzowiny, kiełbas, pasztetów, sosów m.in. do drobiu. Majeranek dobrze komponuje się z tymiankiem, szałwią oraz rozmarynem. Jest niezastąpioną przyprawą w kuchni. Roślina ta ma ponadto właściwości i działanie lecznicze.

Charakterystyka
  • Gatunek rośliny należący do rodziny jasnotowatych. Rośnie dziko w klimacie śródziemnomorskim.
  • W uprawie roślina nie ma odmian, ale rozróżnia się trzy formy: roczną (w Polsce uprawianą najczęściej), dwuletnią i trwałą (bylina), która w naszych warunkach klimatycznych nie zawiązuje nasion.
  • Osiąga od 30 do 50 cm wysokości. Łodygi wzniesione, silnie rozgałęzione, wcześnie drewniejące u podstawy. Wszystkie części rośliny są pokryte cienką warstwą delikatnych włosków.
  • Liście drobne, krótkoogonkowe, łopatkowate, całobrzegie, z gruczołkami.
  • Kwiaty małe, białe do różowych, o niepodzielonej górnej wardze, osadzone w pachwinach okrągłych podsadek, okółkowo zebrane w czterokanciaste, kłosokształtne główki na szczytach pędów. Kwitnie od lipca do pierwszych przymrozków choć w cieple, np. w domu może kwitnąć przez cały rok.
  • Owoce w formie rozłupni, posiadają drobne nasiona o charakterystycznym zapachu. Nasiona bardzo drobne, jasnobeżowe o charakterystycznym dla gatunku zapachu.
  • Roślina zawiera od 0,7 do 3,5% olejku eterycznego (tzw. olejek majerankowy - łac. Oleum Majoranae), którego głównymi składnikami są terpinen, terpinenol, terpineol i borneol. Ziele zawiera także alkohole, seskwiterpeny i związki garbnikowe. Młode, świeże pędy zawierają ponadto dużo rutyny (witamina P)- do 128 mg% i kwas askorbinowy do 44 mg%.
Uprawa
  • Teren ciepły, dobrze nasłoneczniony i osłonięty od wiatru. Idealne do tego celu jest słoneczne miejsce w kuchni.
  • Wymaga regularnego podlewania.
  • Gleba powinna dobrze przepuszczać wodę. Może być piaszczysta ale wilgotna.
  • W przydomowych szklarniach i doniczkach może być uprawiany przez cały rok. Nasiona wysiewamy w kwietniu do pojemników a od czerwca do sierpnia zbieramy ziele majeranku do suszenia. Ścinamy pędy tuż przed zakwitnięciem, co spowoduje przyrost nowych gałązek i listków. Przed zimą ścina się wszystkie pędy.
  • Ostatecznie przyprawę otrzymuje się przez osmykiwanie liści i kwiatostanów.
Zastosowanie
  • Przyprawa i aromat. Największą popularność oraz najszersze zastosowanie majeranek uzyskał w przemyśle spożywczym oraz kulinarnym. Jest niezastąpioną przyprawą w kuchni. W wielu najlepszych restauracjach uprawiany jest wraz z innymi ziołami i wykorzystywany bezpośrednio do potraw. Dzięki swojemu niezwykłemu zapachowi, nadaje wyjątkowy aromat mięsom, wędlinom, rybom, a także zupom. Bez tej przyprawy nie można sobie wyobrazić takich tłustych potraw, jak zupy grochowa i fasolowa, pieczonej baraniny i wieprzowiny, pasztetów, sosów i farszów do drobiu. Lebiodka dobrze łączy się w kompozycjach z tymiankiem, szałwią i rozmarynem, należy tylko pamiętać o silnym korzennym smaku i stosować go z umiarem. Rozdrobnione ziele majeranku używane jest jako przyprawa. Do aromatyzowania octu, herbaty i produkcji likierów.
  • Napar, herbata. Majeranek można parzyć jak herbatę a następnie używać tej bazy do marynowania mięs. Pasuje do pizzy, serów i ryb – polecamy nadziewanie pstrągów moczonym w mleku chlebem z dużą ilością majeranku i czosnku. W ogóle – majeranek doskonale komponuje się z czosnkiem i chili, warto wziąć to pod uwagę przy najbliższym grillu.
  • Odwar. Wraz z innymi ziołami takimi jak rumianek, lawenda czy tymianek majeranek dobrze nadaje się jako dodatek do kąpieli aromatycznych i ogólnie wzmacniających.
  • Maść majerankowa. Stosowana przy katarze i schorzeniach błony śluzowej nosa głównie u małych dzieci. Ma działanie ułatwiające oddychanie i łagodzące.
  • Olejek majerankowy (łac. oleum majoranae). Roślina majeranku zawiera od 0,7 do 3,5% tego olejku eterycznego, którego głównymi składnikami są terpinen, terpinenol, terpineol i borneol. Ziele zawiera także alkohole, seskwiterpeny i związki garbnikowe. Młode, świeże pędy zawierają sporo rutyny (witamina P)- do 128 mg% i kwas askorbinowy do 44 mg%. W przemyśle spożywczym olejek służy do produkcji likierów i niektórych kosmetyków.
Działanie lecznicze
  • Reguluje trawienie, pomaga w nieżycie żołądka (nadkwasota) i chorobach układu pokarmowego. Ze względu na dużą zawartość garbników (do 1% w suchym zielu) zalecany przy biegunkach. Zapobiega nudnościom.
  • Napar z ziela wpływa uspokajająco, w ludowej medycynie był stosowany w lekkich schorzeniach nerwowych. Przy nerwobólach i reumatyzmie dobrze jest dodać olejku majerankowego do kąpieli.
  • Uśmierza ból głowy i ułatwia zwalczanie migreny.
  • Olejek majerankowy stosowany jest przy inhalacji w dolegliwościach górnych dróg oddechowych.
  • Olejek na poduszce działa nasennie.

Reklama

София plus.google.com/102831918332158008841 EMSIEN-3