Przyprawy świata

Historia, rodzaje i właściwości najpopularniejszych przypraw stosowanych w Polsce

Oregano (łac. Origanum vulgare) zwane również lebiodką pospolitą oraz dzikim majerankiem to niewielka wieloletnia roślina o bogatej historii i niezwykłych właściwościach. Nazwa oregano wywodzi się z greckich słów: oros – góra, ganos – radość, czyli „radość góry” (ang. mountain joy).

Pochodzi z Europy i ze Środkowego Wschodu. Przyjemny, delikatny i aromatyczny smak czynią oregano przyprawą idealną w kuchni śródziemnomorskiej (głównie włoskiej i hiszpańskiej) i meksykańskiej. Nic więc dziwnego, że jest podstawową przyprawą do pizzy i spaghetti.

Ciekawostki
    Oregano
  • Oregano uważane jest w niektórych krajach za symbol szczęścia. W niedalekiej przeszłości Grecy wierzyli, że zioło porastające grób oznacza, że zmarły jest szczęśliwy po śmierci. Poza tym zarówno na greckich jak i na rzymskich weselach, młoda para zakładała wieńce z oregano na znak radosnego wydarzenia.
  • Jest jedną z najdawniej znanych roślin leczniczych. Jej właściwości lecznicze znał już Hipokrates i Arystoteles.
  • Jej zielem farbowano dawniej tkaniny na czarno. Kwiaty były doskonałej jakości pomarańczowym barwnikiem do wełny.
  • W średniowieczu ziele lebiodki zabezpieczać miało przed czarami.
  • Używano go jako zastępnik herbaty i tytoniu.
  • Oregano jest powszechnie znane jako ziele pizzy (ang. the pizza herb. Zdobyło ogromną popularność w Stanach Zjednoczonych po II Wojnie Światowej dzięki amerykańskim żołnierzom wracającym do domu. Sprzedaż oregano wzrosła pomiędzy 1948 a 1956 o ponad 56 razy właśnie dzięki pizzamanii.
  • W średniowieczu zielarze przepisywali olejek z oregano na bóle zębów a w XVI, XVII wieku zielarze rekomendowali użycie zioła wewnętrznie w celu łagodzenia problemów z trawieniem, jako środka moczopędnego, jak również jako antidotum na jadowite ugryzienia.
Zastosowanie
  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec zielarski: ziele (Origani Herba). Głównym składnikiem jest olejek eteryczny zwany olejkiem tymolowym, zawierający tymol, karwakrol i seskwiterpeny. Ponadto jako składniki czynne występują garbniki, flawonoidy (apigenina, luteolina), kwas kawowy i kwas ursolowy i fitosterole. W owocach obecny jest śluz (ok. 6%).
    • Działanie: wykrztuśne, dezynfekujące, przeciwbiegunkowe, moczopędne, przeciwskurczowe, wiatropędne, odtruwające. Zewnętrznie olejek tymolowy wykorzystuje się do płukania gardła, wzmacniających kąpieli oraz przy trudno gojących się ranach skóry i świądzie. Napar z mieszanki lebiody (zazwyczaj w mieszance z innymi ziołami) działa wiatropędnie i stosowany jest przy atonii jelit, nadmiernej fermentacji jelit, bębnicy, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, niedoczynności wątroby.
  • Sztuka kulinarna: roślina przyprawowa w kuchni wielu narodów, głównie zachodnich. Wchodzi m.in. w skład ziół prowansalskich. Lebiodki używa się do sosów, pizzy, przyprawiania mięsa, sałatek.
  • Używana jest do przyprawiania niektórych wódek, wina wermut, likierów. Wchodzi w skład niektórych kosmetyków, jest składnikiem płynów do kąpieli i do płukania ust.
Wartości odżywcze

Oregano jest przede wszystkim doskonałym źródłem witaminy K. Trzy gramy suszonego oregano zawierają 18,65 mcg tego składnika i zapewniają 23,3% zapotrzebowania organizmu na tę witaminę pochodzącą z żywności. Stanowi on także bogate źródło magnezu (0,16 mg), żelaza (1,32 mg), błonnika (1,28 g) oraz kwasów tłuszczowych omega-3 (0,12 g). Oregano zawiera również stosunkowo dużo wapnia (47,28 mg), witaminy A (207,08 IU) i witaminy C (1,52 mg).

Wykres 1. Procent pokrycia dziennego zapotrzebowania organizmu na poszczególne składniki w trzech gramach suszonego oregano
oregano

Oregano zawiera ponadto olejki eteryczne (karwakrol, tymol, betabisabolene, caryofylene, linalol, borneol, pinen), taniny, żywice, sterole, seskwiterpeny, garbniki, gorycze i flawonoidy (luteolina, diosmetyna, apigenina).

Uprawa i zbiór
  • Oregano jest ziołem wieloletnim i może być hodowane zarówno w ogrodzie, szklarni, donicach (minimalna średnica to 25 cm) na balkonie oraz w domu. Oregano rozmnaża się przez nasiona, podział korzenia oraz poprzez odnóżki.
  • Potrzebuje dużo słońca, ciepła oraz lekko zasadowej dobrze odwodnionej ziemi o pH 6-7,5.
  • Młode roślinki powinny być sadzone na wiosnę lub wczesnym latem. Oregano sadzić w odległości 30 cm od siebie.
  • Konieczne jest regularne pielenie. Przesadzać nowe roślinki należy wczesną jesienią.
  • Oregano hodowane w doniczkach w środku pomieszczeń może być przesadzone do ogrodu na wiosnę po wszelkich niebezpieczeństwach przymrozków.
  • Hodując lebiodkę w pomieszczeniu nie należy zmieniać położenia donicy. Adekwatny jest do tego słoneczny południowy-zachód.
  • Zbiór i suszenie : zbiera się ziele w okresie kwitnienia i suszy w przewiewnym miejscu (zawieszone w pęczkach).
  • Podlewać regularnie. Obrywać liście w celu zachowania odpowiedniego kształtu oraz w celu wykształcenia większej ilości liści.
  • Zioło można zbierać jak tylko zacznie kwitnąć. Zrywać należy małe gałązki świeżych liści w razie potrzeby przez cały czas wzrostu rośliny.
  • Liście i łodygi zbierać na suszenie kiedy kwiaty oregano są w rozkwicie ponieważ smak zioła jest najbardziej aromatyczny w tym czasie. Ścinać łodygi na długość 2,5 cm od ziemi, wiązać w pęki i wieszać do wysuszenia w ciepłym, suchym i ocienionym miejscu. Wysuszone liście obrywać i umieścić w szczelnie zamkniętym pojemniku. Suszone liście oregano mają silniejszy aromat niż świeże liście.

Reklama

София plus.google.com/102831918332158008841 EMSIEN-3